YURTDIŞI MARKA TESCİLİNDE MADRİD UYGULAMALARI

Kısa tanımla; bir işletmecinin ürün ve hizmetini bir diğerininkinden ayırt eden markaların yurtiçi tescili kadar yurtdışı tescili de önemlidir. Yurtdışında tescil imkanı sağlayan beynelmilel mekanizma, Madrid Sistemi başvuruları, milyonları çoktan aşmış bulunmaktadır.  Bu sistemden önce tekrar bir markanın tanımına bakarsak;
 
Marka Nedir ? 
 
Bir girişimcinin ürettiği ürün veya sunduğu hizmeti bir diğer girişimcinin ürettiği ürün veya hizmetten ayırt etmeye yarayan ayırt edici her türlü karaktere, işarete marka denir. Burada anahtar kelime ayırt edici karakter (distinctive sign)’dır.  
 
Yani bu ayırt edicilik; ürünler için kimlik-hüviyet gibi gerekli ve hayati; parmak izi gibi ayırt edici ve gizemlidir. Marka; işletmelerin ticari hayatının can damarı, tüketiciye ürünün kaynağını gösteren bir deniz feneridir, bir kalite simgesi ve tanıtım aracıdır.  
 
Dün sadece kendi ülkesinde ürün veya hizmet sunan yerel işletmeler; bugün bu ürün ve hizmetlerini sınır ötesine ulaştırmaya, satmaya çabalıyorlar. Günümüz ihracatçıları büyümek, zenginleşmek, kârlılığını ve geleceğini garantilemek için dışa satışı, dışa açılmayı önemsiyorlar. Yani dünün tedarikçisi-fasoncusu bugünün markası, trend belirleyeni oldu. Diğer bir deyimle; daha büyük kazanç için, pastadan daha büyük pay almak için, riskin büyüğüne talip oldular. 
Önce özgün bir marka meydana getirerek çıktıkları bu yolda kendisini perde arkasındaki fasoncu değil; fasoncuların ekran önündeki temsilcisi olarak stratejik hareket etmeye başladılar.    
 
Uluslararası rekabete girişmeden yapılması gereken; en can alıcı, en stratejik, en ucuz ama bir o kadar da ihmal edilen konusu markanın girilecek ülkelerde tescil ettirilmesidir. 
 
Peki Bir Marka Uluslararası Olarak Nasıl Tescil Ettirilir?
 
Tescil ettirilecek marka tescil ettirilecek ülkelerin patent ofislerine, yönetmeliklerin istediği gereksinimler çerçevesinde müracaat edilerek gerçekleştirilir. Tek tek her bir ülkeyle uğraşmak zor ve maliyetli olduğu için marka sahipleri tescilden uzak durmaktadır. Ülkelerin politika belirleyiciler, bu durumun ekonomiye zarar vermesi sebebi ile ekonominin daha çok canlanması için tek bir başvuru ile 90 civarında ülkeye başvuru imkanını ülke vatandaşlarına sunmuştur. Böylece piyasalara daha çok yabancı sermaye yani marka girecek; para, istihdam ve refah artışı gerçekleşmiş olacaktır.   
 
Tek bir başvuru ile 90’a yakın ülkede çok ucuza birden tescil alma imkanı sunan Madrid Protokolü sistemidir. İlk Madrid Sistemi 1891 yılında anlaşmaya dökülmüş; çekingen davranan ülkelere çözüm olarak daha esnek olan Madrid Protokolü alternatifi 1989 yılında sunulmuştur. Türkiye Madrid Protokolü’ne 1999 yılında katılmıştır.  
Avrupa’nın sanayileşmesinin ardında ürettiği ve dünya piyasasına sunduğu markaların tescil yükünü omuzlayan Madrid Anlaşması, Türkiye’nin de üye olduğu Madrid Protokolü ile daha da güçlenmiştir. 
 
Tek bir başvuru ile 90’a yakın ülkede çok ucuza birden tescil alma imkanı; olsa olsa devletin vatandaşlarına fayda kazandırdığı bir devlet politikası olur. Çünkü, Türkiye’deki ihracatçıların 90 ülkenin her birisinde ayrı ayrı yerel avukat bulması; bunlarla irtibat-iletişim kurması hem zaman hem de maliyet açısından çok zordur. Halbuki dar bakış açısıyla bakılmış olsaydı; bu ülkelerin her biri, bir diğerinden gelecek bu tek tek başvurudan dolayı kısa vadeli yüksek paralar kazanacak, yerel vekiller yüksek döviz geliri elde edeceklerdi. Devlet, Madrid sistemine üye olarak küçük hesap sonucu kısa vadeli kazançtan feragat etmiştir. Piyasasına girecek yabancı sermayenin (markaların) önünü açarak uzun vadede yatırım, vergi, istihdam refah amaçlamıştır. Yani Madrid Sistemi sayesinde, Türkiye’deki markalar dışarıda; dışarıdakiler Türkiye’de kolay ve ucuz tescil ettirilmektedir.
 
En son WIPO kayıtlarına göre; Türkiye’deki marka sahipleri Madrid Protokolünü kullanarak 7500 civarında marka başvurusu yapmışlar. Her iki anlaşmayı içerir Madrid Sistemine üye olan yaklaşık 90 ülkeden bu sistem kanalıyla Türkiye’ye giren marka sayısı 99890 adettir. 
 
 
 
Mustafa DEMİRKAYA
Marka ve Patent Vekili
Yurtdışı Bölüm Müdürü